Krzywa dawka-odpowiedź w biocydach
Krzywa dawka-odpowiedź wiąże stężenie produktu biobójczego i czas jego kontaktu z uzyskanym efektem, np. liczbą eliminowanych mikroorganizmów.
W dezynfekcji odpowiedź wyraża się zwykle jako redukcję logarytmiczną: 1 log oznacza eliminację 90 % mikroorganizmów, 4 log — ich zmniejszenie 10 000 razy, a 5 log — 100 000 razy. Poniżej pewnego stężenia efekt jest niewystarczający; powyżej rośnie wraz z dawką, aż przestaje się wyraźnie poprawiać. Dawka i czas częściowo się kompensują: mniejsze stężenie może wymagać dłuższego czasu kontaktu dla tego samego wyniku, a każdy rodzaj mikroorganizmu ma własną krzywą. W toksykologii stosuje się analogiczne krzywe do opisu wpływu na ludzi lub środowisko (np. LD₅₀), których nie należy mylić ze skutecznością.
Krzywa przesuwa się wraz z warunkami stosowania: substancje organiczne, temperatura, pH i twardość wody mogą obniżać lub zwiększać skuteczność. Dlatego normy badań środków dezynfekujących określają warunki czyste lub brudne, temperaturę i czas, a deklarowana skuteczność obowiązuje tylko dla zbadanej dawki i czasu. Użycie mniejszej ilości produktu niż wskazana pozostawia mikroorganizmy przy życiu; użycie większej nie zawsze poprawia wynik, a zwiększa koszt, ilość pozostałości i ryzyko uszkodzenia materiałów.
Karty techniczne Instaquim pokazują przykłady, jak zmienia się dawka lub czas w zależności od oczekiwanego efektu:
- InstaBact® 3000: w stężeniu 2 %, ok. 5 min dla działania bakteriobójczego i ok. 15 min dla działania bakteriobójczego i grzybobójczego; w stężeniu 50 % i ok. 5 min wobec wirusów osłonkowych.
- Bacter 100: 10 g/l (1 %) i ok. 5 min dla działania bakteriobójczego; 50 g/l (5 %) i ok. 15 min dla działania bakteriobójczego i wirusobójczego wobec wirusów osłonkowych.