Środek sporobójczy (EN 13704)

Środek sporobójczy to produkt zdolny do inaktywacji przetrwalników bakterii, najbardziej odpornej postaci niektórych bakterii. Jego działanie wykazuje się według normy EN 13704.

Niektóre bakterie, zwłaszcza z rodzajów Bacillus i Clostridium (w tym Clostridioides difficile), tworzą endospory, gdy warunki są niekorzystne. Przetrwalnik ma bardzo słabo przepuszczalną otoczkę i prawie nie zawiera wody, co czyni go odpornym na ciepło, wysuszenie i większość środków dezynfekujących. Gdy ponownie napotka korzystne warunki, kiełkuje, a bakteria znów się namnaża. Dlatego produkt bakteriobójczy nie musi być sporobójczy: na przykład czwartorzędowe sole amoniowe i alkohole nie inaktywują przetrwalników.

EN 13704 to ilościowe badanie zawiesinowe środków dezynfekujących stosowanych w przemyśle spożywczym, przemyśle, gospodarstwach domowych i instytucjach, z przetrwalnikami Bacillus subtilis jako organizmem referencyjnym i możliwością dodania innych. Dla obszaru medycznego istnieje odrębna norma, EN 17126. Na ogół substancjami o uznanym działaniu sporobójczym są silne utleniacze lub aldehydy, w stężeniach i czasach kontaktu większych niż potrzebne dla wegetatywnych form bakterii; konkretne działanie danego produktu można potwierdzić tylko wtedy, gdy jego karta deklaruje to badanie.

W praktyce przetrwalniki stanowią problem tam, gdzie trzeba zapobiec ich przetrwaniu w kolejnym procesie (np. w przemyśle spożywczym), lub przy kontroli C. difficile w placówkach ochrony zdrowia. Szczególnie ważne jest wstępne mycie: mechaniczne usunięcie brudu eliminuje znaczną część przetrwalników, których środek dezynfekujący bez działania sporobójczego by nie inaktywował. Przed użyciem środka dezynfekującego w tym celu należy sprawdzić, czy karta techniczna deklaruje EN 13704 (lub EN 17126), i przestrzegać zbadanej dawki i czasu kontaktu.

Więcej informacji: Środek bakteriobójczy (EN 1276) · Środek grzybobójczy (EN 1650)