Autoklaw sterylizacyjny

Urządzenie, które sterylizuje materiały nasyconą parą wodną pod ciśnieniem, łącząc kontrolowaną temperaturę, ciśnienie i czas ekspozycji.

Autoklaw wykorzystuje to, że ciepło wilgotne niszczy mikroorganizmy, w tym przetrwalniki bakterii, szybciej niż ciepło suche w tej samej temperaturze: para oddaje ciepło, skraplając się na wsadzie, i denaturuje białka drobnoustrojów. Dzięki zwiększeniu ciśnienia w komorze woda wrze powyżej 100 ºC; najczęstsze cykle pracują w 121 ºC lub 134 ºC, a czas ekspozycji zależy od temperatury i rodzaju wsadu. Aby cykl działał, trzeba usunąć powietrze z komory i z pakietów, przez wypieranie grawitacyjne lub za pomocą próżni wstępnej, ponieważ pęcherze powietrza uniemożliwiają parze dotarcie do wszystkich powierzchni.

Stosuje się go do narzędzi chirurgicznych i stomatologicznych, sprzętu laboratoryjnego, podłoży hodowlanych oraz odpadów biologicznych, które muszą zostać odkażone przed utylizacją. Nie nadaje się do materiałów, które nie tolerują ciepła lub wilgoci, takich jak wiele tworzyw sztucznych i elektronika, ani do olejów i proszków, do których para nie penetruje. Materiał musi być czysty i suchy: zabrudzenia organiczne chronią mikroorganizmy i utrudniają sterylizację, dlatego wstępne mycie jest częścią procesu.

Sterylizację parową wyrobów medycznych waliduje się i kontroluje zgodnie z normą ISO 17665, a małe sterylizatory podlegają normie EN 13060. Skuteczność każdego cyklu sprawdza się za pomocą wskaźników fizycznych (zapisy temperatury, ciśnienia i czasu), chemicznych, które zmieniają kolor po osiągnięciu warunków cyklu, oraz biologicznych, z przetrwalnikami bakterii bardzo odpornymi na ciepło.